Lệnh Ngừng Bắn Israel-Iran: Thị Trường Thở Phào Nhưng Vẫn Cảnh Giác Với Nguy Cơ Leo Thang

Xuất bản ngày 25/6/2025 — Tác giả: Rachel Tan

Cập Nhật Tình Hình Xung Đột

Một thỏa thuận ngừng bắn mong manh do Hoa Kỳ làm trung gian giữa Israel và Iran đã chính thức có hiệu lực vào ngày 24/6/2025, khép lại 12 ngày giao tranh khốc liệt – cuộc đối đầu trực diện nghiêm trọng nhất từ trước đến nay giữa hai quốc gia này. Tổng thống Trump tuyên bố đã góp phần "phá hủy toàn bộ cơ sở và năng lực hạt nhân của Iran" và cho rằng cả hai bên "đều muốn chấm dứt chiến tranh." Bộ Ngoại giao Mỹ xác nhận lệnh ngừng bắn, nhưng mô tả đây là một thỏa thuận "mong manh" và "có thể thay đổi bất cứ lúc nào", đặc biệt sau khi Iran phóng tên lửa đạn đạo vào thành phố Beersheba khiến 4 dân thường Israel thiệt mạng.

Phạm vi xung đột đã vượt ngoài khuôn khổ song phương khi Iran nhắm vào căn cứ không quân Al Udeid của Mỹ tại Qatar bằng loạt tên lửa. Tuy nhiên, tất cả đều bị đánh chặn thành công, không gây thương vong cho Mỹ hay Qatar. Mỹ cũng đã triển khai hỗ trợ cho hơn 27.000 công dân đang sinh sống tại khu vực, đồng thời bắt đầu tổ chức các chuyến bay hồi hương từ Israel từ ngày 21/6. Thiệt hại quân sự là rất lớn khi các đợt không kích phối hợp giữa Mỹ và Israel nhắm vào các cơ sở hạt nhân của Iran. Dù Tổng thống Trump khẳng định năng lực hạt nhân của Iran "đã bị xóa sổ", Bộ Ngoại giao vẫn cho biết đang tiến hành đánh giá chi tiết mức độ phá hủy.

Phía Iran chịu tổn thất lớn về nhân sự cấp cao, bao gồm các chỉ huy của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) như Mohammad Bagheri, Hossein Salami, và Amir Ali Hajizadeh, cùng hơn 14 nhà khoa học hạt nhân. Tổng số thương vong phía Iran được ghi nhận vượt 865 người, trong đó có ít nhất 215 quân nhân. Phía Israel có 28 người thiệt mạng.

Phân Tích Thị Trường Năng Lượng

Thị trường dầu mỏ biến động mạnh trong suốt cuộc xung đột trước khi ổn định sau tuyên bố ngừng bắn. Dầu Brent chốt phiên ngày 24/6 ở mức 66,55 USD/thùng, giảm 5,6%, trong khi WTI đóng cửa ở mức 65,99 USD/thùng. Việc Iran không thực hiện lời đe dọa đóng eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển 20% lượng dầu toàn cầu – đã giúp trấn an thị trường.

Vào cao điểm căng thẳng ngày 23–24/6, nhiều tàu chở dầu đã chuyển hướng khỏi eo biển chiến lược này khi Iran bắn tên lửa đạn đạo và đe dọa tuyến hàng hải. Tuy nhiên, các hoạt động vận chuyển đã nhanh chóng trở lại bình thường sau lệnh ngừng bắn, tránh được nguy cơ gián đoạn kéo dài. Cơ sở hạ tầng năng lượng khu vực hầu như không bị ảnh hưởng nghiêm trọng, không có nhà máy sản xuất lớn nào báo cáo thiệt hại đáng kể.

Tác động của cuộc xung đột lần này đến thị trường năng lượng nhìn chung được kiểm soát tốt hơn so với các khủng hoảng trước đó tại Trung Đông, một phần nhờ vào việc xả kho dự trữ dầu chiến lược và sự linh hoạt trong sản xuất từ các nước cung cấp khác. Thị trường khí đốt gần như không bị ảnh hưởng, ngoại trừ một số áp lực tạm thời lên mạng lưới phân phối trong khu vực. Các nhà giao dịch hiện đang định giá rủi ro cao hơn trong thời gian tới, với yếu tố chính là khả năng lệnh ngừng bắn có được duy trì hay không. Công suất sản xuất của Iran phần lớn vẫn giữ nguyên, nhưng khả năng xuất khẩu vẫn bị hạn chế do các lệnh trừng phạt quốc tế.

Việc giá năng lượng hạ nhiệt đã hỗ trợ cổ phiếu ngành hàng không và công nghiệp, đồng thời bù đắp phần nào đà giảm của nhóm cổ phiếu dầu khí trong thời kỳ hậu xung đột.

Phản Ứng Của Thị Trường Tài Chính

Tài sản trú ẩn an toàn đã ghi nhận dòng vốn đổ vào rõ rệt trong thời gian xảy ra xung đột, trước khi giảm nhiệt sau khi có tin ngừng bắn. Vàng đạt mức 3.344,42 USD/ounce vào cuối ngày 24/6, cho thấy nhu cầu phòng ngừa rủi ro vẫn cao dù căng thẳng có dấu hiệu hạ nhiệt. Chỉ số USD Index (DXY) giảm nhẹ 0,12% trong tháng, chốt ở mức 97,8349 ngày 25/6.

Thị trường cổ phiếu khu vực ghi nhận biến động trái chiều: các quốc gia vùng Vịnh cho thấy khả năng chống đỡ tốt với Dubai tăng 1,1% và Abu Dhabi tăng 0,5% trong ngày 23/6, nhờ hưởng lợi từ giá năng lượng cao và dòng vốn trú ẩn trong khu vực. Thị trường chứng khoán Israel chịu áp lực lớn trong suốt thời gian xung đột, nhưng dữ liệu chi tiết vẫn bị gián đoạn do các yếu tố vận hành.

Thị trường tiền tệ phản ánh rõ nét căng thẳng khu vực, với nhiều đồng tiền mới nổi biến động mạnh so với các đồng tiền chủ chốt. Riêng đồng Việt Nam (VND) vẫn giữ ổn định ở mức 25.058 VND/USD theo tỷ giá trung tâm của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, nhờ mức độ liên kết thương mại trực tiếp với Trung Đông còn hạn chế.

Chỉ số biến động VIX giảm từ 21,15 (ngày 23/6) xuống còn 18,19 (ngày 24/6) sau khi có tin tức ngừng bắn. Biên lợi suất trái phiếu doanh nghiệp tại các thị trường mới nổi ổn định, trong khi nhóm đầu tư cấp cao và trái phiếu rủi ro cao cũng thu hẹp biên độ do lo ngại về thuế và địa chính trị giảm dần. Cổ phiếu phòng thủ được ưa chuộng hơn, với hàng không tăng trên 2% nhờ kỳ vọng giá dầu giảm, trong khi cổ phiếu quốc phòng có khả năng vẫn tăng do rủi ro khu vực chưa hoàn toàn biến mất.

Tác Động Kinh Tế Toàn Cầu

Chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn tạm thời do không phận tại Kuwait, Bahrain, Qatar và Oman bị đóng khi có cảnh báo tên lửa. Tuyến vận tải qua eo biển Hormuz cũng ghi nhận tắc nghẽn ngắn hạn, tuy nhiên tránh được kịch bản gián đoạn kéo dài như thị trường từng lo ngại. Tình trạng gây nhiễu tín hiệu định vị làm ảnh hưởng đến hơn 900 tàu vào ngày 16/6, cho thấy tính dễ tổn thương của tuyến vận chuyển chiến lược này.

Áp lực lạm phát nhìn chung vẫn được kiểm soát trong khu vực. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) theo dõi tình hình nhưng chưa can thiệp khẩn cấp, trong khi các ngân hàng trung ương tại các thị trường mới nổi như Việt Nam tập trung vào ổn định tỷ giá – minh chứng là sự can thiệp của Ngân hàng Nhà nước nhằm giữ vững đồng VND.

Tác động đến dòng thương mại quốc tế nhìn chung được khoanh vùng trong phạm vi chiến sự, không có tuyến vận chuyển chính nào bị gián đoạn lâu dài. Các trung tâm tài chính trong khu vực chứng minh được độ bền vững, tuy nhiên các tổ chức tài chính quốc tế sẽ bắt đầu tính đến yếu tố rủi ro Trung Đông trong đánh giá danh mục.

Chiến Lược Đầu Tư Đề Xuất

Danh mục đầu tư nên ưu tiên đa dạng hóa theo hướng phòng thủ, đồng thời vẫn duy trì tiếp cận chọn lọc theo khu vực. Nhóm ngành năng lượng cần được cân nhắc tăng tỷ trọng chiến lược do rủi ro địa chính trị vẫn còn cao – đặc biệt là các công ty không có hoạt động trực tiếp tại Trung Đông. Nhóm cổ phiếu quốc phòng tiếp tục có tiềm năng do chi tiêu quân sự tại khu vực đang có xu hướng tăng.

Nhà đầu tư nên tăng cường biện pháp phòng ngừa rủi ro tỷ giá tại các thị trường mới nổi, nhất là những danh mục có tiếp xúc với Trung Đông. Vàng vẫn giữ vai trò bảo hiểm danh mục hiệu quả dù giá đang cao, trong khi trái phiếu chính phủ Mỹ là lựa chọn trú ẩn phù hợp. Các nhà đầu tư tổ chức có thể xem xét tăng tỷ trọng đầu tư vào thị trường tư nhân và nhóm cổ phiếu vốn hóa nhỏ tại Mỹ.

Phân bổ theo ngành nên ưu tiên các doanh nghiệp hạ tầng và logistics – nhóm có thể hưởng lợi từ việc điều chỉnh lại chuỗi cung ứng. Ngược lại, ngành du lịch và khách sạn tại các khu vực bị ảnh hưởng có thể tiếp tục gặp khó khăn.

Triển Vọng Ngắn Hạn

Nguy cơ chính vẫn nằm ở khả năng tái leo thang xung đột, với minh chứng là việc Iran tiếp tục phóng tên lửa vào ngày 24/6 – dù đã có lệnh ngừng bắn. Iran vẫn sở hữu năng lực quân sự để gây gián đoạn tại eo biển Hormuz bất kỳ lúc nào, điều này tiếp tục là rủi ro hệ thống đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu. Các yếu tố như tiến độ tái thiết cơ sở hạt nhân của Iran và thay đổi trong bộ máy lãnh đạo quân sự nước này sẽ là những biến số cần theo dõi sát sao. Dù Tổng thống Trump tuyên bố đã “phá hủy hoàn toàn”, giới chức Mỹ vẫn đang thận trọng đánh giá thực tế.

Về mặt ngoại giao, các tín hiệu vẫn lẫn lộn. Mỹ vẫn duy trì lệnh trừng phạt và chưa công bố cơ chế giám sát ngừng bắn. Tuy nhiên, việc Ngoại trưởng Rubio tham dự hội nghị thượng đỉnh NATO cho thấy sự phối hợp khu vực có thể đang được củng cố. Mỹ không đặt mục tiêu thay đổi chế độ và sẵn sàng quay lại đàm phán hạt nhân, điều này có thể mang lại sự ổn định trong trung hạn. Dù vậy, Bộ Ngoại giao vẫn cảnh báo tình hình đang "diễn biến nhanh" và nhiều khả năng còn phức tạp hơn.

Thời điểm then chốt để thị trường theo dõi sẽ là 30–60 ngày tới, khi việc đánh giá thiệt hại hoàn tất và khả năng tuân thủ lệnh ngừng bắn rõ ràng hơn. Cam kết của Mỹ trong việc ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân, đồng thời tài trợ hơn 44 triệu suất ăn tại Gaza, cho thấy mức độ can dự sâu rộng – yếu tố có thể tạo ổn định, hoặc ngược lại, làm phức tạp thêm bức tranh toàn cầu tùy vào kết quả ngoại giao và nhân đạo sắp tới.

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và phân tích, không cấu thành lời khuyên đầu tư hoặc tài chính. Độc giả nên tự nghiên cứu và tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi đưa ra quyết định đầu tư. Thông tin có thể thay đổi và tác giả không chịu trách nhiệm về tính chính xác hoàn toàn của dữ liệu thị trường được trình bày.