Làm việc từ xa không làm giảm giá nhà, nó chỉ chuyển giá đi nơi khác

Làm việc từ xa không làm giảm giá nhà mà chỉ chuyển chúng đi nơi khác

Năm 2020, hầu như ai cũng dự đoán giống nhau. Nếu mọi người có thể làm việc ở bất cứ đâu, giá bất động sản tại các thành phố lớn sẽ sụp đổ. Nhưng thực tế cho thấy điều đó đã không xảy ra. Không ở Anh. Không ở Việt Nam. Và không ở bất kỳ nơi nào mà dữ liệu phản ánh.

Dưới đây là những gì thực sự đã diễn ra.

Nhu cầu không biến mất mà chỉ dịch chuyển

Làm việc từ xa không làm giảm khả năng chi trả cho nhà ở. Nó chỉ thay đổi nơi người ta muốn chi tiền.

Những người có thu nhập cao vẫn giữ mức lương London hay New York. Họ chỉ bắt đầu tiêu số tiền đó ở Cornwall, Lisbon hoặc Đà Nẵng. Đây không phải là giải pháp cho vấn đề khả năng chi trả nhà ở. Đó là một sự chuyển dịch của cải theo địa lý.

Dữ liệu ONS giai đoạn từ năm hai nghìn không trăm mười chín đến hai nghìn không trăm hai mươi bốn cho thấy tốc độ tăng giá nhà tại London chậm lại còn khoảng hai đến ba phần trăm mỗi năm. Trong khi đó các thị trấn vệ tinh như Sevenoaks, Bath và York lại ghi nhận mức tăng từ tám đến mười hai phần trăm mỗi năm. Dòng tiền không biến mất. Nó chỉ di chuyển xuống dưới một giờ đi tàu.

Và bởi Anh có hệ thống luật quy hoạch nghiêm ngặt bậc nhất trong các quốc gia phát triển, bao gồm cả vành đai xanh, nguồn cung không thể điều chỉnh kịp. Giá nhà tại các điểm đến được xem là nơi thoát khỏi đô thị tiếp tục tăng. Làm việc từ xa khiến nhiều nơi trở nên đắt đỏ hơn chứ không phải ít đi.

Việt Nam cho thấy cùng một mô hình nhưng nhanh hơn

Giờ hãy nhìn sang Việt Nam, nơi thị trường bất động sản tại Đà Nẵng và Hội An phản ánh một câu chuyện còn rõ rệt hơn.

Trước năm hai nghìn không trăm hai mươi, một căn hộ ven biển ở Đà Nẵng có thể thuê với giá khoảng bốn trăm đô la mỗi tháng. Đến năm hai nghìn không trăm hai mươi ba, những căn tương tự đã lên mức một nghìn hai trăm đến một nghìn năm trăm đô la. Không phải vì tiền lương trong nước tăng gấp ba mà vì người làm việc từ xa đến từ các quốc gia có thu nhập cao đổ vào.

Bài toán kinh tế ở đây rất khắc nghiệt. Một lập trình viên kiếm tám mươi nghìn đô la mỗi năm có thể dễ dàng trả giá cao hơn nhiều lao động địa phương mà không cần đắn đo. Và khác với Anh, nơi quyền sở hữu của người nước ngoài bị hạn chế tương đối, thị trường bất động sản Việt Nam chịu áp lực này rõ ràng hơn.

Lợi suất cho thuê tại các điểm đến của dân làm việc số tăng vọt. Người dân địa phương bị đẩy ra ngoài thị trường.

Du lịch khiến mọi thứ tệ hơn

Đây là phần thực sự đáng lo ngại. Làm việc từ xa không chỉ di chuyển nhu cầu nhà ở mà còn hòa trộn nó với du lịch.

Cho thuê ngắn hạn bùng nổ. Chủ nhà nhận ra họ có thể kiếm nhiều tiền hơn từ Airbnb so với cho thuê dài hạn. Cả khu phố tại các thị trấn ven biển ở Anh và các thành phố ven biển Việt Nam dần chuyển từ nơi ở sang phục vụ du khách.

Điều này tạo ra cú đánh kép. Người làm việc từ xa đẩy mặt bằng giá lên, sau đó cho thuê ngắn hạn rút nguồn cung ra khỏi thị trường.

Điều này thực sự có ý nghĩa gì

Làm việc từ xa từng được quảng bá như một sự giải phóng. Làm việc ở bất cứ đâu và sống với chi phí thấp. Nhưng dữ liệu lại kể một câu chuyện khác.

Nó không dân chủ hóa thị trường nhà ở. Nó chỉ cho phép những người thu nhập cao có thêm nhiều nơi để tiêu tiền, trong khi người dân địa phương ở các khu vực từng dễ thở phải chứng kiến tiền thuê nhà tăng gấp đôi.

Ở Anh, áp lực được dàn trải ra nhiều thành phố hơn. Ở Việt Nam, áp lực tập trung vào các điểm đến mang tính phong cách sống. Nhưng không quốc gia nào chứng kiến giá nhà giảm.

Hệ quả chính trị mới chỉ bắt đầu lộ diện. Các hội đồng địa phương ven biển tại Anh đang hạn chế nhà thứ hai. Các thành phố Việt Nam cũng âm thầm siết chặt quy định cho thuê. Khi nhà ở trở nên không thể chi trả đối với người dân địa phương, chính sách sớm hay muộn cũng sẽ phản ứng.

Những gì tôi đang đọc bao gồm cuốn Order Without Design của Alain Bertaud và các báo cáo của Ngân hàng Thế giới về độ co giãn của nguồn cung nhà ở.

Còn bạn thì sao. Nơi bạn sống đang thay đổi như thế nào.